Giữa lòng thành phố Sa Đéc nhộn nhịp, Lễ giỗ ông bà Đỗ Công Tường vẫn được tổ chức đều đặn như một cách để người dân địa phương nhắc nhớ về những bậc tiền nhân đã góp phần khai khẩn và hình thành vùng đất này. Không phải là lễ hội lớn mang tính trình diễn, lễ giỗ mang dáng dấp của một nghi lễ tưởng niệm truyền thống, nhưng lại có sức hút rất riêng với những du khách yêu thích du lịch văn hóa và tìm hiểu lịch sử địa phương.
Ông bà Đỗ Công Tường là ai?
Ông Đỗ Công Tường (tục danh là Lãnh) cùng vợ là những tiền hiền, khai khẩn đất hoang và góp phần hình thành vùng đất Sa Đéc – nay là thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Theo tư liệu lịch sử, vào những năm đầu thời vua Gia Long (đầu thế kỷ 19), ông bà từ miền Trung đến cư trú tại làng Mỹ Trà. Ông khai khẩn đất đai, trồng cây ăn trái và nhanh chóng phát triển kinh tế, được người dân yêu mến và cử giữ chức Câu Đương – người phân xử công việc trong làng. Vườn quýt và những khu vực họ khai phá sau này là tiền thân của chợ Vườn Quýt, dần trở thành chợ Cao Lãnh – trung tâm thương mại của khu vực.
Trong cơn dịch bệnh lớn hoành hành khắp vùng vào năm 1820 (năm Canh Thìn), ông bà đã dựng bàn hương án, nguyện chết thay dân làng và cầu dịch bệnh chấm dứt. Sau ba ngày chay lạt, bà mất vào mùng 9 tháng 6 (âm lịch) và ông mất vào mùng 10 tháng 6 (âm lịch); kỳ lạ thay, sau đó dịch bệnh bắt đầu lắng xuống. Câu chuyện này trở thành một trong những truyền thuyết lịch sử được người dân Cao Lãnh truyền lại qua nhiều thế hệ.
Đền thờ và sự công nhận di tích
Đền thờ ông bà Đỗ Công Tường được xây dựng tại số 64 đường Lê Lợi, phường 2, thành phố Cao Lãnh, kèm theo khu mộ được quy hoạch quy mô. Đây là một di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng chính thức, thể hiện lòng tôn kính và giá trị văn hóa tâm linh mà ông bà để lại.
Kiến trúc đền được xây theo phong cách Nam Bộ thế kỷ 19, với cổng tam quan, các gian thờ và trưng bày sắc phong, câu đối hoành phi, cùng các họa tiết chạm trổ tinh xảo — đây vừa là chứng tích lịch sử vừa là điểm đến văn hóa đặc sắc của Cao Lãnh
2. Thời gian diễn ra Lễ giỗ
Lễ giỗ ông bà Đỗ Công Tường được tổ chức hằng năm vào các ngày 8, 9 và 10 tháng 6 âm lịch — tương ứng với ngày mất linh thiêng của hai vị tiền hiền. Đây là khoảng thời gian mà người dân địa phương và du khách thập phương cùng tề tựu về Cao Lãnh để tưởng nhớ công lao của ông bà.
Năm 2025, lễ giỗ được tổ chức từ ngày 31/7 đến 3/8/2025 (tức mùng 7–10/6 âm lịch) với quy mô mở rộng, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.
Không gian thờ tự và sự chuẩn bị cho ngày lễ
Khu thờ ông bà Đỗ Công Tường nằm trong khu dân cư lâu đời của Sa Đéc, gắn liền với quá trình hình thành đô thị cổ. Trước ngày lễ giỗ, con cháu trong dòng họ cùng người dân xung quanh tiến hành quét dọn, trang hoàng bàn thờ, chuẩn bị lễ vật theo phong tục truyền thống.
Không gian thờ tự trong ngày lễ được giữ trang nghiêm nhưng gần gũi. Hương khói, hoa tươi và lễ phẩm được bày biện ngay ngắn, thể hiện sự tôn kính đối với các bậc tiền nhân.
Phần lễ là nội dung quan trọng nhất, được tổ chức theo nghi thức truyền thống. Đại diện chính quyền địa phương, ban quản lý di tích và các bậc cao niên thực hiện lễ dâng hương, dâng lễ vật và đọc văn tế, bày tỏ lòng tri ân đối với công lao khai khẩn, lập làng và sự hy sinh vì cộng đồng của ông bà Đỗ Công Tường.
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí trở nên sinh động hơn với phần hội, diễn ra ngay trong khuôn viên di tích và khu vực lân cận. Đây là lúc lễ giỗ mang rõ nét một sự kiện văn hóa – du lịch địa phương.
Các hoạt động thường được tổ chức trong dịp lễ giỗ bao gồm:
- Hát bội, đờn ca tài tử Nam Bộ, phục vụ người dân và du khách
- Không gian ẩm thực dân gian, giới thiệu các món ăn đặc trưng của Đồng Tháp
- Các gian trưng bày, giới thiệu sản vật địa phương và hình ảnh về lịch sử vùng đất Cao Lãnh
Du khách có thể vừa tham quan đền thờ, vừa dừng chân thưởng thức ẩm thực, nghe đờn ca tài tử – tạo nên một trải nghiệm nhẹ nhàng, đậm chất miền Tây, không xô bồ.
4. Trải nghiệm dành cho du khách khi tham dự lễ giỗ
Tham dự Lễ giỗ ông bà Đỗ Công Tường, du khách sẽ cảm nhận rõ đây không phải là một lễ hội được dàn dựng để trình diễn, mà là một sinh hoạt văn hóa sống động gắn liền với đời sống cộng đồng địa phương. Trong không gian trang nghiêm của đền thờ – một di tích lịch sử cấp quốc gia – du khách có thể trực tiếp dâng hương, bày tỏ lòng thành kính đối với các bậc tiền hiền đã có công khai khẩn và hình thành vùng đất Cao Lãnh. Việc quan sát các nghi thức cúng lễ truyền thống của người dân Nam Bộ giúp du khách hiểu rõ hơn về cách mà tín ngưỡng dân gian vẫn được gìn giữ và truyền nối qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh đó, không khí lễ giỗ còn trở nên gần gũi và sinh động hơn khi du khách hòa mình vào các hoạt động văn hóa dân gian như nghe hát bội, đờn ca tài tử – những loại hình nghệ thuật quen thuộc trong đời sống tinh thần của người dân miền Tây. Những câu chuyện được chia sẻ một cách mộc mạc từ người dân địa phương về lịch sử ông bà Đỗ Công Tường và quá trình hình thành vùng đất Cao Lãnh cũng chính là điểm nhấn khiến chuyến đi trở nên sâu sắc. Chính vì vậy, lễ giỗ đặc biệt phù hợp với những du khách yêu thích du lịch văn hóa, du lịch lịch sử và du lịch chậm, những người muốn tìm hiểu chiều sâu của điểm đến hơn là chỉ tham quan bề nổi.
Ý nghĩa lịch sử và văn hóa
Lễ giỗ ông bà Đỗ Công Tường phản ánh truyền thống “uống nước nhớ nguồn” sâu sắc trong văn hóa Việt Nam. Người dân Cao Lãnh và vùng lân cận luôn xem đây là dịp để tri ân các bậc tiền nhân đã khai phá, lập chợ, và hy sinh vì cộng đồng, nhất là nhóm thương nhân, tiểu thương chợ Cao Lãnh vẫn duy trì tục lệ cầu cho buôn may bán đắt khi dâng hương trong lễ.
Lễ giỗ không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn mang đậm yếu tố văn hóa cộng đồng, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ về lịch sử địa phương và tinh thần vị tha của ông bà Đỗ Công Tường
MỘT SỐ TOUR DU LỊCH THAM KHẢO:
1. Du lịch Gáo Giồng I Tour du lịch Gáo Giồng - Đồng Tháp 1 ngày
2. Du lịch Đồng Tháp I Tour du lịch Gáo Giồng - Cần Thơ 2 ngày 1 đêm
3. Tour du lịch Gáo Giồng - Châu Đốc - Rừng Tràm Trà Sư 2 ngày 1 đêm
4. Du lịch Châu Đốc I Tour Gáo Giồng - Châu Đốc - Hà Tiên 3 ngày 2 đêm
5. Tour du lịch 7 Tỉnh miền tây 5 ngày 4 đêm thất tỉnh miền tây
6. Tour Châu Đốc - Trà Sư - Miếu Bà - KDL Mỹ Luông - Vườn Hoa Sa Đéc 2 ngày 2 đêm
7. Tour Làng Hoa Sa Đéc - Vườn Quýt Hồng Lai Vung Đồng Tháp 1 ngày
8. Tour Miền Tây - Cần Thơ - Châu Đốc - Làng Hoa Sa Đéc 3 Ngày 2 Đêm