Lễ hội Bỏ Mả - Văn hóa của đồng bào dân tộc Ê Đê ở Phú Yên

Du lịch Phú Yên vài năm qua được rất đông đảo du khách trẻ khám phá thực hiện. Đất Phú Yên không chỉ là miền đất của hoa vàng trên cỏ xanh, hay những điểm du lịch biển tuyệt đẹp. Nơi đây còn là vùng đất sinh sống của nhiều dân tộc với nhiều nét văn hóa đặc sắc. Trong đó người Ê Đê tập trung nơi đây khá đông với đời sống văn hóa riêng biệt, độc đáo. Một trong những nét độc đáo trong văn hóa lễ hội của họ chính là lễ bỏ mả.

1. Nét độc đáo của lễ hội Bỏ Mả Phú Yên.

- Đến với Phú Yên, có dịp tìm hiểu về đời sống của cộng đồng người Ê Đê, bạn sẽ thấy, với đồng bào người Ê Đê, họ có quan niêm rằng con người luôn có phần xác và phần hồn. Trong đó, phần xác là hình hài có thể chết đi nhưng phần hồn không nhìn thấy lại bất tử. Và khi phần xác chết thì phần hồn vẫn tồn tại họ gọi là “ma”.

- Và với họ, khi người vừa chết cho đến khi làm lễ bỏ mả thì phần hồn vẫn còn ở quanh quẩn ở buôn làng, phần hồn đó có mọi nhu cầu như người còn sống, muốn được ăn uống, giao cảm với người thân trong gia đình.

- Cũng xuất phát từ quan niêm này mà khi một người thân mất đi người Ê Đê đem đi chôn thì hằng ngày vẫn đem cơm, rượu, nước đến nhà mồ mời người chết ăn uống, chuyện trò. Và họ tổ chức lễ bỏ mả sau một thời gian người thân mất, để phần hồn có thể về với tổ tiên, rời khỏi gia đình người sống, không còn quấy rầy, đòi hỏi người sống phải phục dịch nữa.

2. Điểm đặc biệt của lễ hội Bỏ Mả.

- Lễ hội bỏ mả của người Ê Đê được tổ chức ở từng gia đình, nhưng luôn có sự tham gia của mỗi thành viên trong cộng đồng và trở thành lễ hội của cả một vùng. Du lịch Phú Yên đúng dịp, bạn sẽ thấy lễ hội này diễn ra với nhiều hoạt động từ nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng đến nghệ thuật múa, rồi nghệ thuật ăn uống, điêu khắc, tạo hình dân gian được thể hiện. Lễ hội bỏ mả có thể được xem là lễ hội đông đảo, tưng bừng nhất của người Ê Đê, nó phản ánh nét sinh hoạt dân gian, phản ánh bức tranh văn hóa màu sắc của người Ê Đê ở Phú Yên.

- Cách thức tổ chức lễ bỏ mả khá công phu. Nhà đó phải chuẩn bị đủ gạo, thịt, rượu, đồ dùng cúng lễ nói chung rồi báo tin cho họ hàng, già làng, người dân trong buôn làng tới dự. Phải có hàng chục người chặt gỗ, đẽo tượng làm nhà mả hàng tháng trời trước lễ bỏ mả và có khi lên tới cả trăm người đến dự và ăn uống trong những ngày chính lễ.

- Tùy theo khả năng kinh tế gia đình mà mỗi nhà sẽ tổ chức khác nhau cho các mả, có gia đình làm 3-4 con trâu bò nhưng cũng có gia đình làm đến cả 10 con bò. Người ta trồng cây chuối đầu và cuối mộ, thả gà nhỏ vào rừng, tượng trưng cho linh hồn người chết tự do bay đi. Mọi thứ chuẩn bị xong xuôi thì lễ bắt đầu. Ngày đầu tiên là ngày bỏ nhà mả cũ, dựng nhà mả mới. Gia chủ thịt lợn, cúng rượu.

- Cả buôn làng tới làm giúp, ăn uống, vui chơi như là làm việc nhà mình. Nhà ai có rượu cần thì mang theo tham gia cùng gia đình. Khi dựng xong nhà mả, cả nhà và họ hàng đến đó cúng. Khi thầy cúng cúng tế vừa xong, thì lập tức, tiếng cồng chiêng vang lên rộn rã.

- Sang ngày hôm sau, mọi người tập trung tại nhà rông rồi mới ra nhà mả. Gia chủ chuẩn bị sẵn sàng rượu, thịt để làm lễ to hơn. Đây là lễ cúng chính vĩnh biệt hồn người chết.

- Những người thân của người đã khuất đưa những người góa ra sông tắm, chải đầu, mặc áo váy mới cho họ rồi đưa họ về khi nhà mồ đang rộn ràng tiếng cồng chiêng và nhịp chân nhảy múa. Từ nay, họ đã không còn ràng buộc gì với người đã chết nữa. Họ sẽ tự chọn hướng đi mới cho mình.

3. Ý nghĩa của lễ hội Bỏ Mã.

- Lễ bỏ mả là một lễ hội gắn với việc tang nhưng lại vui vẻ bởi theo quan niệm của người Êđê, thì càng sớm làm lễ bỏ mả khi nào thì linh hồn người chết càng sớm được chuyển thế, nhập vào trẻ sơ sinh mà quay về dương thế, sống với đồng tộc sớm chừng ấy.

- Hơn nữa, đây là dịp thể hiện trách nhiệm cộng đồng, gia đình, người thân với người đã khuất. Đồng thời, lễ bỏ mả cũng có một ý nghĩa hết sức nhân văn, sau lễ bỏ mả thì vợ hoặc chồng của người chết mới được tái giá. Rõ ràng, việc làm lễ ở đây không chỉ vì người chết mà còn là vì người sống nữa.

Một Số Chương Trình Tour Du Lịch Phú Yên Tham Khảo:

- Tour Du Lịch Bình Định - Phú Yên 3 Ngày 3 Đêm

- Tour Du Lịch Quy Nhơn - Phú Yên 3 Ngày 3 Đêm

- Tour Du Lịch Bình Định - Phú Yên 3 Ngày 3 Đêm - Tàu Sắt

- Tour Du Lịch Bình Định - Phú Yên 3 Ngày 2 Đêm

- Tour Du Lịch Bình Định - Phú Yên 3 Ngày 3 Đêm

- Tour Du Lịch Bình Định - Quy Nhơn - Phú Yên 4 Ngày 3 Đêm

- Tour Du Lịch Điệp Sơn - Phú Yên 3 Ngày 3 Đêm

- Tour Du Lịch Phú Yên 3 Ngày 2 Đêm - Bằng Máy

- Tour Du Lịch Phú Yên - Gành Đá Đĩa 2 Ngày 1 Đêm

- Tour Du Lịch Phú Yên - Mũi Điện - Vũng Rô - Tháp Nhạn 1 Ngày