Lễ hội Chùa Bà nước mặn Tuy Phước - Một thương cảng sầm uất của Bình Định

Nhắc đến thương cảng Nước Mặn chắc ai cũng có ấn tượng về nó dù nhiều hay ít vì nó gắn liền với lịch sử. Tuy thương cảng đã suy tàn nhưng lễ hội Đô thị Nước Mặn vẫn được lưu truyền và phát triển.

“Tháng giêng xem hội chùa Ông

Mà lòng nhấc nhỏm chờ mong hội Bà

Ai đi buôn bán nơi xa

Lo về kịp hội quê nhà thường niên.”

1. Thời gian và địa điểm diễn ra lễ hội.

- Lễ hội Đô thị Nước Mặn hay còn gọi là lễ hội chùa Bà. Lễ hội diễn ra tại thôn An Hòa, xã Phước Quang, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Đây là một lễ hội lớn lưu truyền từ thuở cảng thị Nước Mặn còn phồn vinh đến ngày nay. Lễ hội diễn ra 3 ngày: 30/1 và mùng 1-2/2 âm lịch hàng năm ở thôn An Hòa, xã Phước Quang.

- Đây là một hoạt động văn hóa nhiều ý nghĩa và mang bản sắc văn hóa của vùng đất võ - xứ Nẫu. Các hoạt động của lễ hội đô thị Nước Mặn diễn ra từ ngày 30 tháng giêng cho đến hết mồng 3 tháng hai (âm lịch) hằng năm.

2. Nguồn gốc của lễ hội.

- Lễ hội đã phục dựng nhiều hoạt động văn hóa đặc trưng vùng thương cảng Nước Mặn sầm uất và trù phú từ hơn 4 thế kỷ trước, như rước linh tổ tiên của vùng đất này với cả 4 đối tượng ngư - tiều - canh - mục được thờ trong 4 ngôi miếu trấn giữ làng ở cả 4 hướng đông - tây - nam - bắc.

- Bản sắc vùng đất mới được khai phá và phát triển với sự giao thoa văn hóa của các tộc người cùng sinh sống hòa hợp, cũng được miêu tả lại qua tục thờ cúng. Nét đặc trưng của vùng đất võ không thể thiếu tại lễ hội là hoạt động võ thuật, hát tuồng và hát bài chòi cổ. Ngoài ra, người dân còn tham gia sôi nổi các hoạt động văn hóa, thể thao dân gian khác.

3. Lịch sử Chùa Bà nước mặn.

- Chùa Bà Nước Mặn là nơi người dân ven biển Tuy Phước, Bình Định, thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu. Chùa mang nét văn hóa, tôn giáo, thể hiện sự hòa hợp giữa các tộc người khác nhau từ nhiều thế kỷ trước đã tạo nên cảng thị sầm uất, có tên trên nhiều hải đồ của các quốc gia trên thế giới như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.

- Từ khoảng năm 1610, cảng thị Nước Mặn được hình thành và phát triển rực rỡ, hoạt động giao thương, mua bán giữa thương gia của nhiều nước tại cảng thị này rất sôi động. Người dân tại đây vì vậy cũng giỏi chuyện thuyền bè, sông nước và các nghề trên biển. Về sau, các tộc người đã cùng xây dựng Chùa Bà để thờ cúng, cầu cho mưa thuận gió hòa, trời yên biển lặng

- Qua biến thiên của tạo hóa và lịch sử, đô thị Nước Mặn bây giờ là vùng đồng bằng ven biển trù phú. Cảng thị được chuyển dần về thành phố Quy Nhơn ngày nay. Tuy nhiên, vùng đất Tuy Phước vẫn mang nhiều dấu ấn văn hóa còn lưu giữ nhiều giá trị lâu đời, tạo nên bản sắc riêng trong đời sống văn hóa, tâm linh của cư dân nơi đây.

4. Điểm đặc biệt của lễ hội.

- Chùa Bà Nước Mặn hiện nay là một ngôi chùa nhỏ nhưng rất linh thiêng. Điện thờ chính của chùa là tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu ở giữa. Phía bên phải thờ bà Chúa Thai Sinh- Bảo sản. Phía bên trái thờ Thành Hoàng. Dân chúng thờ 3 vị này  là hiện thân của lòng biết ơn tổ tiên tạo lập cơ nghiệp.

- Mang theo ước vọng bình an,  mưa thuận gió hòa. Mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho muôn dân. Với ý nghĩa văn hóa đó, chùa Bà đã trở thành biểu tượng tâm linh văn hóa tiêu biểu của cộng đồng cư dân Nước Mặn.

- Qua thời gian lịch sử, do tác động của phù sa bồi đắp thương cảng đã biến mất và suy tàn. Nhân dân đi nơi khác làm ăn nhưng lễ hội Đô thị Nước Mặn vẫn còn duy trì đến ngày nay.

- Tới ngày lễ, người dân nơi đây đưa kiệu tới miếu Thành Hoàng. Miếu Quan Thánh (thờ Quan Công), miếu Bà mụ (bà chúa Thai sanh- Bảo sản). Để rước linh các vị thần này về chùa Bà. Nửa đêm ngày 30 tháng Giêng diễn ra lễ tế các vị thần này. Vì họ được suy tôn là những vị thần khai sáng. Che chở cho đời sống vật chất, tinh thần của người dân cảng thị Nước Mặn từ xưa đến nay.

-  Sau hơn 400 trăm năm tồn tại. Lễ hội Đô thị Nước Mặn đã trở thành tài sản văn hóa quý báu mà ông cha để lại, thể hiện đậm đà bản sắc dân tộc. Hiện nay lễ hội này được biết đến rộng rãi và thu hút khách du lịch đến ngày một nhiều.

Một Số Chương Trình Tour Du Lịch Bình Định Tham Khảo:

- Bình Định - Phú Yên I Tour du lịch Bình Định - Phú Yên 3 ngày 2 đêm

- Tour du lịch Bình Định – Quy Nhơn - Phú Yên 4 ngày 4 đêm xe giường nằm

- Tour du lịch Bình Định – Quy Nhơn - Phú Yên 4 ngày 3 đêm bằng máy bay

- Bình Định - Phú Yên I Tour du lịch Bình Định - Phú Yên 3 ngày 3 đêm

- Tour du lịch Bình Định - Quy Nhơn 4 ngày 3 đêm bằng máy bay

- Du lịch Bình Định I Tour du lịch Bình Định – Quy Nhơn 2 ngày 3 đêm

- Tour du lịch Bình Định – Quy Nhơn 3 ngày 3 đêm bằng tàu hoả

- Du lịch Bình Định I Tour du lịch Bình Định – Quy Nhơn 3 ngày 3 đêm

- Tour Bình Định I Tour du lịch Bình Định - Quy Nhơn 3 ngày 2 đêm

- Tour Quy Nhơn I Tour du lịch Bình Định - Quy Nhơn 2 ngày 1 đêm

- Tour du lịch Bình Định - Bảo Tàng Quang Trung - KDL Hầm Hô 1 ngày

- Tour du lịch Quy Nhơn - Kỳ Co - Eo Gió 1 ngày - đảo san hô