Chùa Hương Tích – Ngôi chùa linh thiêng giữa núi rừng Hà Tĩnh

Thứ ba, 05/09/2023, 09:23 GMT+7

Chùa Hương Tích – Ngôi chùa linh thiêng giữa núi rừng Hà Tĩnh

Chùa được xây dựng từ thời Trần, gắn với truyền thuyết cổ xưa xứ Thiên Cầm. Đó là sự tích Bà Chúa Ba – tức công chúa Diệu Thiện, con gái của vua Sở Trang Vương nước Sở đã đến tu hành và đắc đạo ở đây.

Chuyện kể rằng, vua Sở Trang Vương chỉ có 3 người con gái: Diệu Duyên, Diệu Ân, Diệu Thiện. Khi 3 nàng đến tuổi trưởng thành, nhà vua đều muốn 3 người họ cùng lấy quan thần trong triều để có được chỗ dựa vững chắc sau này. Nhưng khác với hai chị em của mình, Diệu Thiện biết được tên tướng quân mình phải lấy là một kẻ ác độc nên đã kiên quyết phản đối khiến vua rất tức giận. Đau lòng, công chúa Diệu Thiện bỏ đi, nương nhờ cửa Phật tại ngôi chùa Hương Tích.

Nhưng tên tướng quân kia không chịu bỏ cuộc, hắn tìm đến tận nơi phóng hỏa ngôi chùa để ép công chúa phải ra. May mắn thay, Diệu Thiện cùng các tăng ni được Đức Phật che chở nên vẫn bảo toàn được tính mạng của mình. Phật còn sai Bạch Hổ đem nàng sang nước Việt Thường Thị để tu hành, đến nơi hang động Thiếu Lĩnh nằm trên núi Hồng Lĩnh. Chẳng bao lâu, tiếng lành đồn xa, Diệu Thiện đã được người người biết đến là một vị sư cô bác ái, nhân từ.

Về phía vua Sở Trang Vương, sau khi con gái bỏ đi thì đau buồn vô cùng, lâu ngày sinh thành tâm bệnh, ngày càng trở nên yếu dần. Một thần y đến bắt bệnh đã chỉ cho vua một cách có thể giúp ngài khỏi bệnh: đó là cần một bàn tay và mắt của một người con gái của vua. Diệu Ân, Diệu Duyên nghe được tin này thì đều run sợ mà kiếm cớ khước từ. Thần y lại mách cho nhà vua một cách khác, đó là đi xin bàn tay và mắt của vị ni cô nổi tiếng từ bi ở nước Việt Thường Thị. Vua nghe xong liền nhanh chóng cử sứ giả sang nước Việt Thường Thị cầu xin. Biết được sự tình, Diệu Thiện không chút chần chừ bèn móc mắt, cắt tay cho sứ giả đem về chữa bệnh cho cha. Mãi đến khi vua uống thuốc, khỏi bệnh và sai người sang tạ ơn, thì mới biết đó chính là vị thuốc làm từ chính bàn tay và mắt của con gái mình.

Cảm động trước tấm lòng hiếu thảo, từ bi của Diệu Thiện, Đức Phật đã hóa phép cho nàng mọc tay và mắt trở lại, sau đó hóa thành Phật Quan Âm. Ở chính nơi nàng đã tu hành và hóa Phật, nhân dân xây dựng lên thành ngôi chùa Hương Tích ngày nay.

Kiến trúc chùa Hương Tích Hà Tĩnh

Chùa Hương Tích thực chất là một quần thể di tích văn hóa tôn giáo Việt Nam cổ truyền, bao gồm nhiều ngôi chùa thờ Phật, đền thờ Thần và một số ngôi đền mang đậm nét đặc trưng của tín ngưỡng nông nghiệp và tín ngưỡng thờ mẫu. Quần thể này được chia thành 3 phần chính: Thượng điện, đền Thiên Vương và am Thánh mẫu (nơi dân gian tương truyền rằng công chúa Diệu Thiện đã đắc đạo hóa Phật ở đó. Phía sau chùa là những bóng cây cổ thụ tỏa bóng rêu phong, những tảng đá lớn vươn mình trong mây trời tạo nên một vẻ cổ kính rêu phong, mang vẻ cô tịch,trầm tư huyền ảo đến lạ kỳ cùng sự thiêng liêng của miền đất Thánh. Ngoài ra, xung quanh quần thể còn có sự xuất hiện của nhiều thắng cảnh như miếu Cô, am Phun Mây, động Tiên nữ, suối Tiên tắm, khe Quỷ khóc,…

Một trong những nét đặc sắc nhất trong kiến trúc của quần thể di tích chùa Hương Tích chính là cung Tam Bảo, nơi ngụ tại của nhiều pho tượng Phật có niên đại hàng trăm, hàng nghìn năm, trong đó đặc biệt phải kể đến 50 pho tượng Phật cao ngang tầm ngực, đang trong tư thế ngồi im thanh tịnh, mây gió vờn quanh. Lưu Công Đạo trong “Thiên Lộc Huyện Phong Thủy Cổ Chí” năm 1811 đã mô tả: “Trên đỉnh núi có bức thành đá, bên thành có 99 cái nền, cái nào cũng được ghép bằng đá mài đẽo trơn phẳng làm nền gọi là Trang Vương. Người ta lấy đá xây thành am. Trong am đặt tượng Quan âm và một số tượng bằng đá. Bên phải am có chùa Phật, bên trái am có đền thờ đại vương Núi Hồng. Trong đền có tâm bia vua ban chữ thếp vàng. Một con suối xanh theo bậc đá đi lên, mỗi bước là một phong cảnh khác nhau. Lên cao trông khắp bốn phương, đúng là nơi danh thắng đệ nhất ở miền Hoan Châu”.

Lễ hội chùa Hương Hà Tĩnh mỗi dịp đầu năm

Chùa Hương Tích nằm sâu trong những bóng cây, cao khuất thường có mây mù bao phủ tạo nên một phong cảnh chùa Hương Hà Tĩnh với không gian đầy huyền bí, mang đẹp tâm linh của người Việt từ xa xưa. Đâu đó lấp ló trong khói mây kia, có những nhành hoa dại đang e ấp mình trong sương mù và mây khói. Khung cảnh hoang sơ, huyền bí cùng mùi hương khói tỏa ra trong không gian tĩnh lặng yên ả của một miền rừng núi tĩnh mịch khiến tâm hồn khách hành hương được tĩnh lặng, thoát khỏi bao bộn bề của cuộc sống ngoài kia.

Hằng năm, hội lễ chùa kéo dài từ đầu tháng Giêng đến 19 tháng 2 âm lịch đã tiếp đón đông đảo khách thập phương đến tham quan, lễ bái. Nét đẹp tâm linh này vẫn được mang theo cùng truyền thống người Việt từ ngàn xưa cho đến ngày nay, góp phần làm cho đời sống tâm linh của người Việt luôn sâu sắc và phong phú